Ile wynosi ZUS na działalności gospodarczej?

Gwasz, w odcieniach szałwii i kremu: stół z rozrzuconymi kartkami i paragonami, kalkulator, terakotowy grzbiet segregatora. W tle rozmyta postać.

Wysokość miesięcznego przelewu do ZUS potrafi zaskoczyć początkujących przedsiębiorców, zwłaszcza po zsumowaniu składek społecznych z daniną zdrowotną. To, ile wynosi ZUS na działalności, zależy głównie od stażu firmy, dostępnych ulg oraz wybranej formy opodatkowania. Sprawdź nasze zestawienie stawek i dowiedz się, jak zaplanować firmowy budżet.

Najważniejsze informacje

  • Wysokość ZUS zależy od stażu firmy, ulg i formy opodatkowania.

  • Ulga na start zwalnia ze składek społecznych przez 6 miesięcy, ale nie ze zdrowotnej.

  • Pełny ZUS w 2026 roku to 1 788,29 zł, a z dobrowolnym chorobowym 1 926,76 zł.

  • Składka zdrowotna liczona jest inaczej niż społeczne i zależy od formy opodatkowania.

Ile wynosi ZUS na działalności w 2026 roku?

Składki ZUS nie mają jednej, stałej stawki dla każdego. To, ile przelejesz co miesiąc, zależy głównie od stażu firmy, przysługujących ulg oraz formy opodatkowania. Sam przelew dzieli się na dwie części: składki społeczne (razem z funduszami) oraz składkę zdrowotną, którą liczy się według zupełnie innych zasad.

W 2026 roku przedsiębiorcy rozliczają składki społeczne według czterech modeli:

Do tych kwot trzeba jeszcze doliczyć składkę zdrowotną, wyliczaną osobno w zależności od tego, czy rozliczasz się na skali podatkowej, podatkiem liniowym, czy ryczałtem.

Z czego składa się ZUS przedsiębiorcy?

Comiesięczny przelew do ZUS to suma kilku danin o różnym przeznaczeniu i sposobie wyliczania. Przedsiębiorca wpłaca je jednym przelewem na swój indywidualny rachunek składkowy, a księgowość dzieli tę kwotę na ubezpieczenia społeczne, fundusze pozaubezpieczeniowe oraz ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawowy pakiet ubezpieczeń społecznych obejmuje określone ustawowo stawki procentowe:

Przedsiębiorcy na pełnych składkach odprowadzają też 2,45% na Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy. Ostatnim elementem jest składka zdrowotna, która trafia do NFZ i nie podlega ulgom w podstawie wymiaru.

Jak ZUS i podatek PIT różnią się terminami?

Rozliczenia z ZUS i urzędem skarbowym rządzą się osobnymi terminami. Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą muszą opłacić składki ZUS i przesłać deklarację ZUS DRA do 20. dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni (dla spółek z o.o. termin mija 15. dnia miesiąca). Co ważne, deklarację ZUS trzeba składać co miesiąc, nawet jeśli podatek PIT rozliczasz kwartalnie.

ZUS i zaliczka na PIT to dwa osobne zobowiązania, które trafiają na różne rachunki.

W przeciwieństwie do podatku dochodowego składka zdrowotna wymaga jednak rocznego rozliczenia. Składa się je w deklaracji ZUS DRA za kwiecień kolejnego roku. Zależnie od ostatecznego wyniku finansowego za cały poprzedni rok, w rozliczeniu tym wyjdzie nadpłata (o której zwrot można wystąpić) albo kwota do jednorazowej dopłaty.

Ile ZUS płaci się na ulgach dla nowych firm?

Zakładając firmę, nie musisz od razu płacić pełnych składek. Na start możesz skorzystać z ulgi na start, która przez pełne 6 miesięcy kalendarzowych całkowicie zwalnia z ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowego, wypadkowego i chorobowego). Ulga ta nie obejmuje jednak ubezpieczenia zdrowotnego, więc przez ten czas co miesiąc opłacasz wyłącznie składkę zdrowotną.

Żeby skorzystać z ulgi na start, trzeba spełnić dwa warunki:

Gdy minie 6 miesięcy ulgi na start, możesz przejść na preferencyjny ZUS na kolejne 24 miesiące.

Ile wynosi preferencyjny ZUS przez 24 miesiące?

Po uldze na start przedsiębiorca może opłacać preferencyjny ZUS przez 24 pełne miesiące kalendarzowe. Podstawa wymiaru składek społecznych wynosi wtedy 30% minimalnego wynagrodzenia, a początkujący przedsiębiorcy nie muszą w tym czasie opłacać Funduszu Pracy.

Wysokość składki zależy bezpośrednio od minimalnego wynagrodzenia w danym roku. Przykładowo w 2026 roku podstawa wynosi 1 441,80 zł, a preferencyjne składki społeczne to 456,18 zł miesięcznie z dobrowolnym chorobowym lub 420,86 zł bez niego. Składkę zdrowotną płaci się przy tym w pełnej wysokości, zależnie od wybranej formy opodatkowania. Po 24 miesiącach, czyli łącznie po 30 miesiącach od założenia firmy, trzeba przejść na pełny ZUS, chyba że kwalifikujesz się do kolejnych ulg.

Kto może skorzystać z Małego ZUS Plus?

Mały ZUS Plus to opcja dla mniejszych firm, które zakończyły już okres składek preferencyjnych. Podstawa wymiaru ubezpieczeń społecznych nie jest tu stała, lecz zależy od dochodu uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Dzięki temu przedsiębiorcy z niższymi zyskami płacą proporcjonalnie mniejsze składki.

Kryteria wejścia w ten model to:

Z programu wyklucza m.in. współpraca z byłym lub obecnym pracodawcą w zakresie pokrywającym się z wcześniejszym etatem, a także status wspólnika jednoosobowej spółki z o.o.

Ile wynosi pełny ZUS i od kiedy się płaci?

Pełny ZUS (nazywany też dużym ZUS-em) staje się obowiązkowy po wykorzystaniu ulgi na start i preferencyjnych składek, o ile nie przysługuje Ci Mały ZUS Plus. Przejście nie następuje automatycznie: po zakończeniu ulg trzeba w ciągu 7 dni wyrejestrować się z dotychczasowym kodem tytułu ubezpieczenia (ZUS ZWUA) i zgłosić z nowym (ZUS ZUA). Podstawa wymiaru składek społecznych jest tu taka sama dla wszystkich i wynosi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego na dany rok.

W 2026 roku pełne składki społeczne to 1 788,29 zł miesięcznie w wersji podstawowej lub 1 926,76 zł z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.

Rezygnacja z chorobowego obniża comiesięczny przelew o niespełna 140 zł, ale pozbawia prawa do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Te kwoty obejmują wyłącznie składki społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Składkę zdrowotną księgowość dolicza osobno, na podstawie formy opodatkowania firmy.

Ile wynosi składka zdrowotna na działalności?

Wysokość składki zdrowotnej nie zależy od stażu firmy ani ulg w ZUS, lecz od formy opodatkowania. Ubezpieczenia społeczne płaci się od zryczałtowanej podstawy, natomiast składkę zdrowotną liczy się na podstawie bieżących wyników finansowych.

W zależności od wybranego podatku zasady wyglądają następująco:

Czy składkę zdrowotną można odliczyć?

To, czy odzyskasz część wydatków na ubezpieczenie zdrowotne, zależy od formy opodatkowania. Ta sama kwota zapłacona do ZUS przyniesie inne skutki podatkowe w zależności od wybranego modelu rozliczeń:

Odliczyć można tylko składki rzeczywiście opłacone, więc biuro rachunkowe uwzględnia je dopiero po zaksięgowaniu przelewu.

Czy emeryt płaci ZUS na działalności?

Przedsiębiorca pobierający emeryturę rozlicza się z ZUS na innych zasadach. Taka osoba jest ustawowo zwolniona z opłacania składek społecznych (emerytalnej, rentowej, wypadkowej i dobrowolnej chorobowej) z tytułu firmy. Może przystąpić do ubezpieczeń emerytalnego i rentowego dobrowolnie, ale domyślnie ich nie płaci.

Inaczej jest ze składką zdrowotną. Z reguły emeryt prowadzący działalność ma obowiązek opłacać składkę zdrowotną co miesiąc, według zasad dla swojej formy opodatkowania. Można jej jednak uniknąć po łącznym spełnieniu dwóch warunków:

Przekroczenie któregoś z tych progów oznacza konieczność naliczania i opłacania składki zdrowotnej na ogólnych zasadach.

Na co uważać przy ulgach w ZUS?

Niższe składki ograniczają koszty prowadzenia firmy, ale niosą też określone skutki prawne i finansowe. Przed skorzystaniem z ulg warto pamiętać o trzech kwestiach:

Wątpliwości co do prawa do ulgi najbezpieczniej wyjaśnić z biurem rachunkowym jeszcze przed złożeniem formularzy rejestracyjnych.

Ile ZUS płaci się przy kilku firmach?

Prowadzenie kilku działalności nie oznacza powielania wszystkich składek. Zgodnie z zasadą zbiegu tytułów do ubezpieczeń składki społeczne płaci się inaczej niż zdrowotną:

Ponieważ rozliczanie kilku działalności bywa zawiłe, schemat opłacania składek warto ustalić z księgowym.

Ile ZUS płaci wspólnik jednoosobowej spółki?

W przepisach o ubezpieczeniach społecznych jedyny wspólnik spółki z o.o. jest traktowany jak osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Nie przysługują mu jednak ulga na start ani preferencyjny ZUS. Jeśli spółka to jego jedyny tytuł do ubezpieczeń, musi sam zgłosić się jako płatnik i opłacać pełny ZUS, czyli w 2026 roku 1 926,76 zł miesięcznie (z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym).

Inaczej nalicza się też składkę zdrowotną. Nie zależy ona od dochodu ani przychodu spółki, tylko ma stałą stawkę. Wynosi 9% podstawy równej przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw za IV kwartał ubiegłego roku (wraz z wypłatami z zysku), co w 2026 roku daje 830,58 zł miesięcznie. Tę składkę płaci się osobno za każdą spółkę, w której posiada się 100% udziałów. Przykładowo właściciel dwóch jednoosobowych spółek z o.o. zapłaci z tego tytułu co miesiąc łącznie 1 661,16 zł (2 × 830,58 zł).

Przejście z jednoosobowej działalności na jednoosobową spółkę z o.o. zmienia więc zasady rozliczeń. Składka zdrowotna przestaje rosnąć wraz z dochodem firmy, ale od pierwszego dnia działalności wiąże się ze sztywnym kosztem składek.

Jak policzyć ZUS z biurem rachunkowym?

Prawidłowe rozliczanie ZUS wymaga bieżącej współpracy z księgowością i terminowego przesyłania dokumentów. Biuro rachunkowe zajmuje się wyliczeniami i wysyłaniem deklaracji, ale wybór formy rozliczeń i ulg należy zawsze do właściciela firmy:

Obsługę formalności ułatwia udzielenie biuru pełnomocnictwa ZUS-PEL (np. w systemie PUE/eZUS) do spraw w ZUS oraz UPL-1 do podpisywania deklaracji podatkowych, dzięki czemu księgowość może działać w Twoim imieniu.

Źródła

FAQ

Czym różni się ulga na start od preferencyjnego ZUS-u?

Główną różnicą jest zakres zwolnienia i czas trwania: ulga na start całkowicie zwalnia ze składek społecznych przez 6 miesięcy, a preferencyjny ZUS obniża ich podstawę przez kolejne 24 miesiące.

  • Ulga na start: płacisz tylko składkę zdrowotną przez pierwsze 6 pełnych miesięcy.

  • Preferencyjny ZUS: płacisz składki społeczne od obniżonej podstawy (30% minimalnego wynagrodzenia) przez 24 miesiące.

Łącznie obie ulgi pozwalają na 30 miesięcy niższych opłat.

Dlaczego składka zdrowotna nie podlega ulgom w ZUS?

Składka zdrowotna jest daniną o innym przeznaczeniu niż składki społeczne i trafia bezpośrednio do NFZ, więc ulgi w podstawie wymiaru jej nie obejmują. Ulga na start i preferencyjny ZUS obniżają składki emerytalne i rentowe, ale składkę zdrowotną płaci się w pełnej wysokości od pierwszego dnia działalności.

Jak rozliczyć ZUS, gdy prowadzę kilka firm?

Składki społeczne płaci się tylko z jednej, wybranej działalności, natomiast składkę zdrowotną liczy się osobno dla każdej formy opodatkowania.

  • Składki społeczne: obowiązuje zasada zbiegu tytułów – wybierasz jedno źródło oskładkowania.

  • Składka zdrowotna: działalności na tej samej formie rozliczasz jedną składką – przy ryczałcie od sumy przychodów, a przy skali lub podatku liniowym od łącznego dochodu. Przy różnych formach opodatkowania składkę liczysz osobno dla każdej z nich.

Czy mogę stracić ulgę na start, wystawiając fakturę dawnemu pracodawcy?

Tak, wystawienie faktury byłemu pracodawcy za zadania pokrywające się z wcześniejszym etatem skutkuje utratą prawa do ulgi. Dotyczy to współpracy z pracodawcą, u którego pracowałeś w bieżącym lub ubiegłym roku kalendarzowym. W takiej sytuacji tracisz preferencję i musisz przejść na pełne składki ZUS.

Kiedy i jak przechodzę z preferencyjnego ZUS-u na pełne składki?

Pełny ZUS obowiązuje od miesiąca następującego po zakończeniu 24-miesięcznego okresu składek preferencyjnych, ale zmiana nie następuje automatycznie: w ciągu 7 dni trzeba się wyrejestrować z dotychczasowym kodem (ZUS ZWUA) i zgłosić z nowym kodem tytułu ubezpieczenia (ZUS ZUA). Jeśli nie kwalifikujesz się do programu Mały ZUS Plus, Twoja podstawa wymiaru wzrośnie do 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. W 2026 roku pełna składka wynosi 1 788,29 zł (bez chorobowego) lub 1 926,76 zł (z chorobowym).

Ile składki zdrowotnej płacę przy ryczałcie i jak liczy się próg?

Przy ryczałcie wysokość składki zależy od rocznego przychodu i jest podzielona na trzy progi. Stawka stanowi 9% podstawy ustalonej dla danej grupy. W 2026 roku składka wynosi:

  • do 60 000 zł: 498,35 zł miesięcznie,

  • 60 000 – 300 000 zł: 830,58 zł miesięcznie,

  • powyżej 300 000 zł: 1 495,04 zł miesięcznie.

Przekroczenie progu w trakcie roku podnosi stawkę i wymaga dopłaty wyrównującej za poprzednie miesiące.

Czy emeryt prowadzący firmę może uniknąć składki zdrowotnej?

Tak, emeryt może być zwolniony ze składki zdrowotnej, jeśli spełni łącznie dwa warunki dotyczące wysokości świadczeń i przychodów.

  • Emerytura brutto nie może przekraczać kwoty minimalnego wynagrodzenia.

  • Miesięczne przychody z firmy nie mogą przekraczać 50% najniższej emerytury albo emeryt musi opłacać podatek w formie karty podatkowej.

Standardowo emeryci są zwolnieni tylko ze składek społecznych, a zdrowotną muszą opłacać.

Dlaczego jednoosobowa spółka z o.o. płaci stałą składkę zdrowotną?

Jedyny wspólnik spółki z o.o. jest traktowany przez ZUS jako osoba prowadząca działalność, dla której ustawowo określono ryczałtową podstawę składki zdrowotnej. W przeciwieństwie do JDG, składka nie zależy tu od realnego dochodu firmy, lecz od przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. W 2026 roku wynosi ona stałe 830,58 zł miesięcznie za każdą spółkę.